RAB, “YİRMİYAHU, NE GÖRÜYORSUN?” DİYE SESLENDİ. “BİR BADEM DALI GÖRÜYORUM” DİYE YANITLADIM.
Değnekler birçok kültürde otorite ve erginliğin sembolüdür. İbrani kültüründe de mucizevi güçleri olan değneklerin bahsi geçer. Geç dönem anlatılarında bu değneklerin aslında tek bir değnek olduğu ve Adam’dan gelerek haleflerine geçtiği öne sürülür. Bu değnek veya değneklerin hangi malzemeden yapılmış oldukları konusu aslında değneklerin yalnızca bir sembol olup neyi temsil ettikleri konusu kadar tartışmalıdır. Biz burada bu konuya sentez perspektifinden bakalım.
Maji geleneğinde witchcraft ve paganik aktarımları izleyen ekollerde daha çok fındık ağacından yapılan değnekler tercih edilebilirken kabala aktarımlarını izleyen ekollerdeyse badem ağacından yapılan değnekler tercih edilir. (Bazen bu ekolde 2 değnek vardır). Badem ağacı tercihinin nedeni David’in Golyat’ın (bkz. Gulyabani, ghoul) başını kesip geçirdiği değneğin badem ağacından olması, Moşe’ye buyrulan menoranın bezemelerinin badem ağacını model alması, Aron’un değneğinin bir gecede yeşerip badem çiçekleri ve bademler vermesi örneklerindeki gibi anlatılardır. Bu sembolizmde badem dalı tanrının yargılama ve hüküm verme özelliği ile ilgilidir. Bu bağlamda bu iki kavram, içinde bulunduğumuz Tammuz ayının da önemli birer sembolüdür. Örneğin Yirmiyahu 1:11’de Yirmiyahu’nun Rab ile konuşması ve badem dalı vizyonundan bahsedilir.
Badem İbranicede “שקד” şeklinde yazılır. Rab Yirmiyahu’ya “Doğru gördün çünkü sözümü yerine getirmek için gözlemekteyim.” Derken yine aynı kelime ile cevap verir. Bu defa bu kelime burada “gözlemek, özenle çalışmak anlamında kullanılmıştır. Buradan hareketle Rambam badem dalı sembolünün Rabbin himayesine işaret ettiğini öne sürer. Gördüğümüz gibi yargı-hüküm/merhamet-koruma dualitesi buradaki örnekle oldukça güzel bir biçimde aktarılmıştır.
Badem dalının çiçek açmasından sonraki 21. Günde meyve vermesinin de yine Tammuz 17 ile Tişa b’Av arasındaki 3 haftada- ki yargı ve hükmü işaret ettiği de ifade edilir. Bu yüzden değneklerin ateşi ve Atzilut’u ifade etmelerinin nedenlerin- den bazıları hem hüküm hem erginlik hem de Tammuz ve sıcaklık vurgusudur denir.
Spiritüel anlamlara değinecek olursak, burada değnek sem- bolünün omurga, kadüse ve kundalini uyanışını ya da ilahi bilinç veya farkındalığı paylaşmayı temsil ettiğine dair görüşler vardır. Elbette yalnızca biri ya da diğeri doğru olmak zorunda değildir. Örneğin, diğer kabala disiplinleri ile beraber pratik (hermetik) kabalayı da benimseyenler maddesel ve spiritüel planı bu konuda başarılı biçimde evlendirmişlerdir. Şöyle ki, “badem değneği מטה השקדtamlamasının gematriası 463’tür. (Burada bahsi geçen kelime dal değil değnek). Kabalistik hayat ağacında orta sütunun gematriası da 463’tür. Dolayısıyla hem maddesel hem de spiritüel planı ifade etmesi sebebiyle bu kişiler badem dalından değnekleri tercih eder, uygun rayihayla birleştirirler. İlk defa inisiye olanlar, altar (sunak) hazırlarken önce disk (toprak) hazırlar ve en son değnek (ateş) hazırlarlar. Böylece son aşamada elemental ve spiritüel denge ile orta sütuna dönme eğilimi güçlendirilerek manevi erginlik kazanılır. Yine bu ayın temsili sefirasının Netzah olması ile değneklerin sefirasının Netzah olması da örtüşmektedir. Belirtmeliyim ki değneklerin astrolojik olarak hazırlanması konusu bu aydan bağımsızdır.
Bu bilgilerle, “David metali şekillendiriyordu.” Veya “Daniel aslan terbiye ediyordu.” Dendiğinde bu eylemleri bir palimpsest gibi okuyarak temsil edilenin birden fazla planda çok katmanlı bir eylemler silsilesi olduğunu kolayca görebiliyoruz. Örneğin şimdi hemen bir pratik yapalım. Değnek Ası’na yeniden bakın, artık onu daha farklı görüyor musunuz?
Not: Bu yazıda kabala-maji, majide kabalistik sınır (vice versa) tartışmasına özellikle girilmemiştir çünkü üst versiyonlarımıza erişmenin yolu tek bir tane değildir. Herkes kendi öyküsü için gerekeni ve mizacına uyanı seçer. Kimi de hiç seçmez. Kaldı ki maji farklı amaçları olan pek çok ekole ayrılır. Elbette kişilerin bir “kabul edilebilirin dışında” kategorisi olacaktır (benim için “hayvansal girdi” kullanımı, malzeme gerekli mi?) fakat bu konulara hâkim olmadan hüküm vermek talihsizlik olur. Bizlerin görevi kestirip atmak, yargılamak, etiketlemek, isim takmak, dışlamak, koşulsuz biat etmek, koşulsuz biat beklemek değildir. Görevimiz bellidir, anlamak.